‘หมี่ครามน้ำหนึ่ง’ ผ้าย้อมคราม บ้านดอนกอย

Published กันยายน 3, 2015 by SoClaimon

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์คมชัดลึก

http://www.komchadluek.net/detail/20141221/198009.html

กิน-ดื่ม-เที่ยว : ข่าวทั่วไป
วันอาทิตย์ที่ 21 ธันวาคม 2557
'หมี่ครามน้ำหนึ่ง' ผ้าย้อมคราม บ้านดอนกอย
'หมี่ครามน้ำหนึ่ง' ผ้าย้อมคราม บ้านดอนกอย

ถิ่นไทยงาม : ‘หมี่ครามน้ำหนึ่ง’ ผ้าย้อมคราม บ้านดอนกอย

                                 ไปถึงสกลนคร มองหาของฝากถูกใจ มองไปมองมา เจอกับผ้าคลุมไหล่ย้อมคราม ดูสวยเย็นตา ถามไปถามมาถึงได้รู้ว่า เป็นอีกหนึ่งของดีเมืองสกล มีแหล่งผลิตอยู่ที่บ้านดอนกอย อำเภอพรรณานิคม ไปถึงสกลทั้งที ก็น่าจะไปดูให้ถึงแหล่งผลิต ว่าแล้วก็บึ่งรถจากตัวเมืองสกลไป ใช้เวลาไม่ถึงชั่วโมงก็ถึงหมู่บ้านเล็กๆ ที่เงียบสงบ อันเป็นที่ตั้งของกลุ่มทอผ้าย้อมครามบ้านดอนกอย
                                 บ้านศูนย์กลางที่ตั้งกลุ่มทอผ้า มีเนื้อที่กว้างขวาง ตั้งกี่ทอผ้าเรียงเป็นแถว นับสิบตัว ทั้งคนสาว คนสูงวัย นั่งประจำที ค่อยๆ แกะลอยทอผ้าไปเรื่อย ขณะที่อีกด้านหนึ่งมีทั้งลายผ้า และสินค้าทอมือเสร็จแล้ว วางโชว์ด้วย ขายด้วย ส่วนบริเวณด้านหลังบ้าน เป็นลานปั่นฝ้าย ตั้งเตาต้มคราม และกะละมังแช่ฝ้าย ทุกขั้นทุกตอนใช้แรงงานคน ค่อยทำค่อยเป็นค่อยไป
                                 กลุ่มทอผ้าย้อมครามบ้านดอนกอย มีสมาชิกในกลุ่ม 45 คน ก่อตั้งขึ้นมาเมื่อวันที่ 32 กันยายน 2546 โดยคุณถวิล อุปรี เป็นประธานกลุ่ม  โดยมุ่งหวังจะคืนชีวิตให้ผ้าย้อมคราม ซึ่งใช้เวลาหลายปีกว่าจะรื้อฟื้นและพัฒนากระบวนการผลิตผ้าย้อมครามขึ้นมาได้อย่างเต็มภาคภูมิ โดยใช้กรรมวิธีดั้งเดิมตั้งแต่กระบวนการย้อม ไปจนถึงการทอผ้าแบบโบราณ
                                 วันที่ไป เจอ คุณละอองดาว กลยณี เล่าเรื่องราวให้ฟัง ถึงได้รู้ว่า ที่มาของผ้าย้อมคราม บ้านดอนกอยแห่งนี้ไม่ธรรมดา เพราะเป็นมรดกสืบทอดกันมานมนานตั้งแต่สมัยยายดำ ที่ไปเห็นแมลงกัดใบไม้ชนิดหนึ่งร่วงลงมา พอดีว่ายายดำบ้วนน้ำหมากไปโดนใบไม้นั้น ทำให้สีเปลี่ยนไป ก็เลยเก็บใบไม้นั้นมาแช่น้ำ ก็กลายเป็นสีคราม นำยางของต้นไม้มาแช่น้ำผสมน้ำหมากก็เป็นสีครามอีก เลยเป็นจุดเปลี่ยนให้เกิดการทดลองมาเรื่อย  ที่นอกเหนือจากใช้ต้นครามแล้วยังมีเปลือกไม้ชนิดอื่นๆ ที่มีทั้งรสขม หวาน เปรี้ยว ฝาด มาผสม เป็นเป็นการปรุงอาหารให้รสชาติกลมกล่อม นำไปสู่การย้อมผ้าครามในทุกวันนี้
                                 นอกจากนี้ ยังมีที่มาของลายทอ “นกนางแอ่น” ที่เกิดจากการคิดค้นของนางพิม จนสามารถเอาชนะใจยายดำซึ่งเป็นแม่สามีได้ก็ด้วยลวดลายนี้เอง จึงสืบทอดกันต่อๆ มาสู่รุ่นลูกรุ่นหลาน คือคุณละอองดาว คุณถวิล เป็นต้น นอกจากลายนกนางแอ่นแล้ว ยังมีลายอื่นๆ อีกมาก รวมถึงการประยุกต์ผ้าทอ เป็นผ้าอเนกประสงค์ต่างๆ อาทิ ผ้าเช็ดหน้า ผ้าคลุมไหล่ ผ้าพันคอ ไปจนถึงผ้าตัดเสื้อ
                                 การย้อมสีจากครามเป็นการย้อมเย็น อาศัยกระบวนการหมัก สีธรรมชาติที่ได้จากการย้อมเย็นเช่นนี้ มีเพียง 2 ชนิดในโลกเท่านั้น ซึ่งสีสันและเส้นใยที่ได้จะมีความคงทนสูงกว่าการย้อมที่ใช้ความร้อน
                                 ลักษณะดีของผ้าย้อมครามบ้านดอนกอย ก็คือ สีไม่ตก สีติดทนนานตลอดการใช้งานของอายุผ้าเลยทีเดียว รวมทั้งยังมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว แล้วยังป้องกันรังวสี UV ได้ ที่สำคัญเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และมีคุณสมบัติทางสมุนไพรอีกด้วย
                                 จนทุกวันนี้ ชาวบ้านดอนกอยแทบจะทอไม่ทันขาย โดยเฉพาะมีออเดอร์จากต่างประเทศเข้ามาแต่ละครั้ง ยังต้องรอคิว แล้วแบบนี้จะไม่ยกให้ผ้าทอย้อมครามบ้านดอนกอย เป็นของฝากชิ้นเลิศได้อย่างไร

 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: