ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย

SartKasetDinPui : ข้อมูล เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม เกษตร ดิน น้ำ ปุ๋ย

ปลาไหลเผือก..ยาบำรุงกำลังยุคคุณปู่ มกราคม 30, 2012

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05100151254&srcday=2011-12-15&search=no

วันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2554 ปีที่ 24 ฉบับที่ 517

ภูมิปัญญาชาวบ้าน

ไพบูลย์ แพงเงิน โทร. (081) 475-2503

ปลาไหลเผือก..ยาบำรุงกำลังยุคคุณปู่

พรรณไม้ที่มีชื่อ “ปลาไหลเผือก” นั้น มีอยู่ด้วยกัน 2 ชนิด ชนิดแรก เป็นไม้พุ่มขนาดกลาง ที่มีลำต้นเปลาตั้งตรง สูงเต็มที่ราว 10 เมตร และอีกชนิดหนึ่งเป็นว่านที่มีใบเหมือนขมิ้น ลำต้นเทียมสูงราว 50-80 เซนติเมตร เป็นไม้ล้มลุก อายุหลายปี ทั้ง 2 ชนิด ใช้เป็นสมุนไพรได้ แต่มีสรรพคุณต่างกัน ต้นที่หาพันธุ์มาปลูกค่อนข้างยากคือ ชนิดที่เป็นไม้พุ่ม เป็นสมุนไพรที่คนรุ่นปู่ รุ่นพ่อ ใช้เป็นยาประจำตัวในการเดินทางไกล เพราะมีสรรพคุณทั้งในด้านบำรุงกำลัง แก้ไข้มาลาเรีย (ไข้ป่า) เป็นยาหนังเหนียว และเป็นยาเพิ่มสมรรถภาพทางเพศแก่ผู้ชายสมัยก่อน “เทคโนโลยีชาวบ้าน” ฉบับนี้ เราจะคุยกันถึง เรื่องของ “ปลาไหลเผือก” โดยจะมุ่งไปที่ปลาไหลเผือกชนิดไม้ต้น หรือที่ชาวอีสานมักจะรู้จักกันในนาม “เอี่ยนด่อน” (แปลว่า ปลาไหลเผือก) นั่นเอง

ปลาไหลเผือก มีชื่อเรียกทางวิทยาศาสตร์ว่า Eurycoma longifolia Jack. วงศ์ SIMARUBACEAE เป็นไม้พุ่มที่มีใบเป็นกระจุกอยู่บนส่วนยอด ผิวเปลือกเรียบ สีเทา และใบมีลักษณะเป็นใบประกอบ มีใบย่อยรูปหอก สีเขียวจัด เป็นมัน ปลายใบเรียวแหลม รากกลมโตยาวสลวย เรียวส่วนปลาย หากเป็นต้นที่มีอายุมาก จะมีรากที่ยาวมาก รากที่จะมีสรรพคุณทางยาสูง ควรจะนำมาจากต้นที่มีอายุ 5 ปีขึ้นไป ดอกสีแดงเป็นช่อชี้ขึ้นฟ้า ผลมีลักษณะเป็นรูปไข่ สีน้ำตาลแกมแดง เป็นพวง ไม่ดกมากนัก

ปลาไหลเผือก มีชื่ออยู่ในพระคัมภีร์ปฐมจินดาร์ ที่เป็นตำราแพทย์แผนไทย ที่เกี่ยวกับแม่และเด็ก การปฏิสนธิ การรักษาครรภ์ การคลอด การเลี้ยงดูเด็กทารก ซึ่งเชื่อว่าเป็นคัมภีร์ที่น่าจะมีมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา แต่เรื่องปลาไหลเผือก มีระบุแต่เพียงใช้เป็นยาทาแก้โรคพยาธิภายนอก โดยท่านให้เอา รากปลาไหลเผือก เอื้องเพ็ดม้า เมล็ดในมะนาว เมล็ดในชุมเห็ดเทศ ผลมูลเหล็ก เปลือกกระเบา เปลือกกระเบียน เปลือกเลี่ยน รากทองหลางหนาม รากทองพันชั่ง ผลมะแว้งเครือ ผลมะเขือขื่น บัลลังก์ศิลา หอระดานทอง ยาฝิ่น และพิมเสน รวมยา 10 สิ่ง เอาเสมอภาค ทำเป็นจุณ (บดเป็นผง) ใช้น้ำมะนาวเป็นกระสาย บดทำแท่งไว้ ละลายน้ำจันทน์แดง ทาตัวแก้พยาธิอันเป็นแผ่นเป็นเม็ดก็ดี ท่านว่า “ตกสิ้น” (หมายความว่า หาย)

สรรพคุณของปลาไหลเผือก ราก มีรสขมเมาเล็กน้อย ถ่ายพิษต่างๆ พิษไข้ แก้ไข้ ตัดไข้ แก้ลม แก้วัณโรคระยะบวม

ในหนังสือ “หญ้า ยา สมุนไพร ใกล้ตัว” โดย เภสัชกรหญิง ดร. สุภาภรณ์ ปิติพร แห่งโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร ได้บันทึกเรื่องราวของภูมิปัญญาไทยที่คนรุ่นก่อนได้นำเอาสมุนไพรหลายๆ อย่างมาใช้เป็นยา เช่น กะเม็ง กรดน้ำ ครอบฟันสี เครือหมาน้อย เดือย โด่ไม่รู้ล้ม ปลาไหลเผือก ผักคราดหัวแหวน รากสามสิบ หญ้าถอดปล้อง และเอื้องหมายนา เป็นต้น เป็นความรู้ที่น่าสนใจเป็นอย่างยิ่ง ซึ่งความรู้ในการนำเอาปลาไหลเผือกมาใช้ก็มีอยู่หลายด้านด้วยกัน ผู้เขียนจะขออนุญาตสรุปมาเล่าให้ฟัง ดังนี้

ปลาไหลเผือก หรือที่บางถิ่น เรียกว่า “พญารากเดียว” นั้น เป็นสมุนไพรคู่ใจของนายพราน และนายฮ้อย (พรานใหญ่ผู้เป็นหัวหน้าผู้ต้อนฝูงวัว ฝูงควาย จากอีสานมาขายในเขตพื้นที่ภาคกลางสมัยก่อน) เพราะช่วยเพิ่มพลัง ความอดทน คลายอาการปวดเมื่อย เชื่อว่าช่วยกระตุ้นสมรรถภาพทางเพศ ทำให้เลือดหมุนเวียนได้ดี ใช้รักษาไข้ป่า แก้พิษจากแมลงกัดต่อย ช่วยให้หนังเหนียว และกระตุ้นให้เกิดพละกำลังในการเดินทางหรือทำงานได้ (สมัยนี้มักเรียกกันว่า “ยาโด๊บ” นั่นแหละ) สรรพคุณที่กล่าวมานี้ เภสัชกรหญิง ดร. สุภาภรณ์ ได้ไปสัมภาษณ์หมอพื้นบ้านเก่าๆ หลายภาค รวมทั้งหมอพื้นบ้านไทยใหญ่ และพี่น้องชาวไทยมุสลิม (ที่เรียก ปลาไหลเผือก ว่า “ตงกัท อาลี” แปลวว่า ไม้เท้าของอาลี) ด้วย

การนำเอารากปลาไหลเผือกมาใช้นั้น ใช้ได้ทั้งแก่นและราก โดยจะใช้รากตากแห้งมาเคี้ยวกินก็ได้ หรือใช้ต้มน้ำดื่มก็ได้ หมอยาไทยใหญ่ อำเภอเวียงแหง จังหวัดเชียงใหม่ เรียกต้นปลาไหลเผือกว่า “ขมสามดอย” ว่า ใช้ต้มดื่มแก้ไข้หนาวสั่น (น่าจะเป็นไข้มาลาเรีย) ซึ่งจะใช้เฉพาะรากปลาไหลเผือกล้วนๆ ก็ได้ หรือจะต้มรวมกับเถางูเห่าเหลืองก็ได้

ที่น่าสนใจไปยิ่งกว่านั้นก็คือ มีวัดวาอารามต่างๆ ได้นำเอารากปลาไหลเผือก ร่วมกับ รากโลดทะนงแดง ต้นฮังฮ้อน รวม 3 อย่าง มาต้มให้ผู้ติดยาเสพติดดื่มเพื่อบำบัดอาการ “ลงแดง” ในผู้ป่วยยาเสพติด กล่าวคือ โลดทะนงแดง (นางแซง) มีสรรพคุณในทางถอนพิษยาเบื่อเมา ทำให้อาเจียน หรือถ่าย ปลาไหลเผือก มีสรรพคุณ แก้ไข้ ถ่ายพิษ บำรุงกำลัง ส่วนฮังฮ้อน (พญารากไฟ เชือกเขาไฟ ย่างทราย ย่านปด หรือนสุคนธรส-สงขลา) นั้น ช่วยให้เลือดเดินสะดวก แก้เสมหะ ขับลม แก้จุกเสียด เราเรียกยาตำรับนี้ว่า “ยาสามราก” ก็นับเป็นประโยชน์อย่างยิ่งของปลาไหลเผือกในยุคนี้ (ยุคระบาดอย่างบ้าคลั่งของยาเสพติด)

หากไม่ต้มจะใช้ยาสามรากฝนกับน้ำมะนาวกินก่อนอาหาร 2 เวลา (เช้า-เย็น) ก็ได้

ที่เล่ามานี้ คือ ประโยชน์และวิธีใช้ปลาไหลเผือกโดยสรุป ผู้ที่ต้องการรายละเอียด ติดต่อซื้อหนังสือ “บันทึกของแผ่นดิน 1″ โดย เภสัชกรหญิง ดร. สุภาภรณ์ ปิติพร มาศึกษาเพิ่มเติมได้

ปลาไหลเผือก เป็นไม้ที่เกิดตามป่าดิบแล้งทั่วไป ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด นับเป็นไม้ที่หาต้นพันธุ์ได้ค่อนข้างยากชนิดหนึ่ง การจะได้รากของปลาไหลเผือกมาใช้ประโยชน์ทางยาก็ต้องอาศัยเวลา เพราะปลาไหลเผือกเป็นไม้ที่ค่อนข้างจะเจริญเติบโตช้า กว่าจะมีราก (อายุเกิน 5 ปี) ให้ใช้ ก็นับว่าต้องใช้เวลานาน ดังนั้น หากท่านผู้ใดมีต้นปลาไหลเผือกที่ออกดอกออกผลแล้ว ท่านก็ควรจะเก็บเอาผลมาเพาะเพื่อขยายพันธุ์ เพื่อการอนุรักษ์และแบ่งปันต่อผู้อื่นด้วย หรือหากท่านผู้ใดมีต้นพันธุ์ของปลาไหลเผือกไว้จำหน่าย หากจะแจ้งไปยังผู้เขียน เพื่อให้ผู้เขียนทำหน้าที่เป็น “สื่อกลาง” ให้ ผู้เขียนมีความยินดี ทั้งนี้ ด้วยต้องการให้คนไทยได้มีโอกาสเป็นเจ้าของสมุนไพรที่มีประโยชน์อย่างยิ่งต้นนี้ (การขยายพันธุ์ด้วยการตอนกิ่ง ก็น่าจะทำได้ ปัญหาคงอยู่ที่กิ่งมีน้อยและอยู่สูงเกินไป)

ปลาไหลเผือก มีชื่อเฉพาะถิ่นมากมายหลายชื่อด้วยกัน ได้แก่ หยิกบ่ถอง, เฒ่าหนังหยาบ (อีสาน), แฮพันชั้น หรือ ตุงสอ (ภาคเหนือ), ตรึงบาดาล, เพียก (ใต้), ตูวุวอมิง (มลายู), ชะนาง (ตราด) และตุวเบ๊าะมิง (มาเลย์-นราธิวาส)

สุดท้าย มีข้อเตือนใจว่า เปลือกจากต้นก็นำมาใช้ได้ (ในกรณีที่รากมีปริมาณจำกัด) แต่สรรพคุณอาจจะหย่อนไปบ้าง และเนื่องจากรากปลาไหลเผือกมีฤทธิ์กระตุ้นการสร้างฮอร์โมนเพศชาย (Testosterone) ในการใช้เพิ่มสมรรถภาพทางเพศ ไม่ควรรับประทานผงยาเกิน 1 กรัม ต่อวัน และไม่ใช้ติดต่อกันนานเกิน 1 เดือน เพราะการใช้ในปริมาณสูงและติดต่อกันนาน อาจเกิดผลข้างเคียง ทำให้ต่อมลูกหมากโตหรืออาจจะทำให้นอนไม่หลับได้

เรื่องของ ปลาไหลเผือก หรือ เอี่ยนด่อน ก็ควรจะจบลงได้แต่เพียงแค่นี้ สวัสดีครับ

About these ads
 

One Response to “ปลาไหลเผือก..ยาบำรุงกำลังยุคคุณปู่”

  1. ทศพล Says:

    อยากทราบแหล่งซื้อ เมล้็ด พันธุื์ ปลาไหลเผือก และวิุีปลัึูกธ


ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s