ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย

SartKasetDinPui : ข้อมูล เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม เกษตร ดิน น้ำ ปุ๋ย

แพะเลี้ยงง่ายขยายพันธุ์ดี เนื้อนมสมราคามาเลี้ยงแพะกันเถอะ มิถุนายน 17, 2011

Filed under: 2546-2550,การเกษตร,KU eMagazine — sootin claimon @ 4:23 am

แพะเลี้ยงง่ายขยายพันธุ์ดี เนื้อนมสมราคามาเลี้ยงแพะกันเถอะ.

       การเลี้ยงแพะในประเทศไทยของเรามีมายาวนานมาก และกระแสการบริโภคน้ำนมแพะเพื่อสุขภาพก็มาแรงในช่วงหนึ่ง จนมีข่าวที่ไม่สู้จะดีนัก และทำให้การบริโภคน้ำนมแพะลดลง ทั้งนี้เนื่องจากโรคระบาดของแพะที่สามารถติดต่อมาสู่คนได้ เรื่องนี้ต้องหาผู้เชี่ยวชาญด้านวิชาแพะมาให้ความกระจ่างกันซักหน่อยจะดีกว่า

       อาจารย์ลักษณ์ เพียซ้าย หัวหน้าศูนย์วิจัยและพัฒนาการผลิตสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดเล็ก มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม หรือมีชื่อเรียกสั้น ๆ ว่า ศูนย์แพะ-แกะ ได้ให้รายละเอียดอย่างกระจ่างแจ้งในเรื่องของแพะว่า แพะเป็นสัตว์เคี้ยวเอื้องมี 4 กระเพาะ ประเภทเดียวกับโคและกระบือ แต่ตัวมีขนาดที่เล็กกว่า จึงเรียกว่าสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดเล็ก (Small Ruminant) และกินหญ้าเป็นหลัก รวมไปถึงไม้พุ่มที่มีขนาดเล็กเกือบทุกชนิด

       แพะมีความผูกพันกับคนเรามาช้านาน โดยเฉพาะชาวมุสลิม โดยชาวบ้านจะเลี้ยงในครัวเรือนประมาณ 5-10 ตัว แต่ในปัจจุบันกระแสการเลี้ยงแพะค่อนข้างจะมาแรง โดยเฉพาะนมแพะ เกษตรกรเริ่มสนใจหันมาเลี้ยงแพะกันมากขึ้นทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย เนื่องจากเป็นสัตว์ที่เลี้ยงง่าย แพะมีความสามารถในการเปลี่ยนอาหารที่มีเยื่อใย (Fiber) เช่น ใบไม้ หญ้าชนิดต่าง ๆ ให้เป็นโปรตีนในรูปของเนื้อและนมได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีอายุในการเลี้ยงสั้นคือ เมื่ออายุ 10-12 เดือน ก็สามารถผสมพันธุ์ได้ และใช้เวลาในการอุ้มท้อง 5 เดือน ก็จะให้ลูกได้ และบางครั้งยังให้ลูกแฝดอีกด้วย

       กระแสการดื่มน้ำนมแพะในขณะนี้ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างมาก จากกลุ่มผู้สนใจดูแลรักษาสุขภาพ จากการโฆษณาประชาสัมพันธ์ทางสื่อต่าง ๆ แต่คนไทยยังไม่คุ้นเคยกับการดื่มน้ำนมแพะกันมากนัก นอกจากชาวมุสลิมที่ดื่มน้ำนมแพะกันมานาน โดยมีคำบอกเล่าว่าการดื่มน้ำนมแพะ จะสามารถป้องกันโรคภูมิแพ้ได้ ถ้าเทียบระหว่างน้ำนมแพะกับน้ำนมโค นมทั้ง 2 ชนิดก็มีประโยชน์เหมือนกัน แต่ในน้ำนมแพะจะมีเม็ดไขมันที่มีขนาดเล็กกว่าน้ำนมโค เพราะฉะนั้นไขมันจากน้ำนมแพะจะย่อยได้ง่ายกว่า ร่างกายก็สามารถดูดซึมได้เร็วขึ้น และไม่เกิดอาการของท้องอืด ท้องเสีย หรืออาเจียน นอกจากนี้ในน้ำนมแพะยังมีโปรตีน และกรดอะมิโนที่จำเป็นต่อร่างกายค่อนข้างจะมาก มีไวตามินบี แร่ธาตุ แคลเซียมและฟอสฟอรัสในปริมาณที่ค่อนข้างสูง เหมาะกับทุกเพศทุกวัย แต่มีข้อจำกัดในเรื่องของกลิ่นในน้ำนมแพะ ซึ่งเป็นกลิ่นเฉพาะตัวเช่นเดียวกับกลิ่นของเนื้อสัตว์ที่มีกลิ่นเฉพาะตัวที่แตกต่างกัน เช่น เนื้อไก่ เนื้อหมู เนื้อวัว หรือเนื้อแกะ ซึ่งผู้ที่เริ่มบริโภคน้ำนมแพะ อาจจะรู้สึกไม่คุ้นเคยในระยะแรก แต่จะรู้สึกว่าเป็นกลิ่นที่ปกติ ถ้าหากเราดื่มทุกวัน ส่วนวิธีการเลือกซื้อนมแพะที่ถูกต้องนั้น จะต้องเลือกน้ำนมแพะที่สุก มีการพาสเจอร์ไรส์ที่อุณหภูมิ 60-70 องศาเซลเซียส และต้องสังเกตสลากวันผลิต วันหมดอายุข้างขวดด้วย

       พันธุ์ของแพะนมที่นิยมเลี้ยงได้แก่ พันธุ์ Saanen มีลักษณะตัวสีขาว หูเล็ก ส่วนในแพะพันธุ์กึ่งเนื้อกึ่งนมที่นิยมเลี้ยงได้แก่ พันธุ์ Anglo-Nubian และพันธุ์ Boer ซึ่งถ้าเกษตรกรต้องการแพะพันธุ์เหล่านี้ไปเลี้ยง จะต้องไปปรึกษาที่กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งจะมีศูนย์วิจัยอยู่ตามจังหวัดต่าง ๆ ไว้คอยแนะนำให้คำปรึกษา และส่งเสริมการเลี้ยงแพะด้วย

       ส่วนแพะเนื้อ อาจารย์ลักษณ์ เพียซ้าย ให้คำแนะนำว่า ให้นำแพะพันธุ์พื้นเมืองมาผสมพันธุ์กับแพะพันธุ์เนื้อ หรือแพะพันธุ์กึ่งเนื้อกึ่งนมก็ได้ เช่น นำแพะพันธุ์ Boer มาผสมกับแพะพันธุ์พื้นเมืองก็ได้ หรือจะนำแพะพันธุ์ Anglo-Nubian มาผสมกับแพะพันธุ์พื้นเมือง จะทำให้ได้ลูกผสมที่แข็งแรงเจริญเติบโตดี และได้ผลผลิตที่ดี ซึ่งแต่เดิมแพะพันธุ์พื้นเมืองจะตัวเล็กให้เนื้อน้อย ก็จะทำให้ได้ปริมาณเนื้อที่มากขึ้น และสามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมได้ดีขึ้นด้วย

       แพะเป็นสัตว์ที่เลี้ยงง่าย อยู่ง่าย กินง่าย สามารถกินหญ้าได้หลายชนิด แต่อาจจะมีแปลงหญ้าธรรมชาติ และแปลงหญ้าที่ปลูกเพื่อเลี้ยงแพะไว้ส่วนหนึ่ง โดยทั่วไปชาวบ้านที่เลี้ยงแพะในระบบครอบครัว อาจจะเลี้ยงได้ครอบครัวละ 50-100 ตัว ปกติชาวบ้านจะต้อนแพะออกไปกินหญ้าตามทุ่ง ตามไหล่ถนน หรือพื้นที่ว่างเปล่า ทำให้มีต้นทุนการเลี้ยงต่ำ แต่ถ้าเป็นการเลี้ยงแพะในระบบฟาร์ม หรือในจำนวนมาก ต้องมีการวางแผนการจัดการฟาร์มที่เป็นระบบ และมีโรงเรือนแพะที่ได้มาตรฐาน และต้องปลูกหญ้าสำหรับตัดให้แพะกินด้วย ในสภาพพื้นที่ดิน อาจารย์ลักษณ์ เพียซ้าย แนะนำให้ปลูกหญ้ารูซี่ ส่วนในที่ลุ่ม แนะนำให้ปลูกหญ้าขน หรือหญ้าแพงโกล่า

       การจัดการฟาร์มแพะตามหลักวิชาการ จะต้องวางโปรแกรมการฉีดวัคซีน เพื่อป้องกันโรคระบาดที่สำคัญได้แก่ โรคปากและเท้าเปื่อย (Foot and Mouth Disease) จะต้องฉีด 6 เดือนต่อครั้ง และต้องฉีดเป็นประจำทุก ๆ ปี โรคนี้จะระบาดมากในช่วงหน้าฝน ซึ่งเกษตรกรสามารถขอวัคซีนได้จากสำนักงานปศุสัตว์อำเภอ และสำนักงานปศุสัตว์จังหวัด และอีกโรคหนึ่งที่ร้ายแรงคือ โรคแท้งติดต่อ (Brucellosis) โรคนี้สามารถติดต่อมาสู่คนตามที่เป็นข่าวในหน้าหนังสือพิมพ์เมื่อไม่นานมานี้

วัคซีนบรูเซลโลซีส
เป็นวัคซีนแบคทีเรียเชื้อเป็น ชนิดดูดแห้ง บรรจุภายใต้สูญญากาศ
ผลิตจากเชื้อ Brucella abortu   สแตน 19 ( USDA )

       ซึ่งโรคแท้งติดต่อนี้ก็มีวัคซีนที่สามารถป้องกันได้เช่นกัน หรือตรวจสอบการติดเชื้อได้ โดยการเจาะเลือดแพะไปตรวจหาเชื้อ หลังการตรวจสอบถ้าพบว่า แพะตัวใดมีเชื้อโคแท้งติดต่อก็จะต้องทำลายทิ้ง เพราะฉะนั้นแพะตัวที่ไม่ได้ทำการฉีดวัคซีน จะต้องมีการเจาะเลือด เพื่อตรวจหาเชื้อด้วยทุกตัว

       การติดเชื้อไม่สามารถสังเกตได้จากภายนอก แต่จะสังเกตได้ในตัวเมีย ที่ไม่เคยให้ลูกเลย หรือแท้งอยู่เสมอ ก็น่าจะเจาะเลือดเพื่อตรวจหาเชื้อ การฉีดวัคซีนหรือตรวจเลือดตั้งแต่ต้นก่อนการเลี้ยง จะตัดปัญหาโรคติดต่อทั้งหมด เพราะถ้าไม่ปฏิบัติตามนี้ ในช่วงเวลาต่อไป อาจจะเกิดความเสียหายอย่างมาก และโรคยังสามารถติดต่อมาสู่ผู้เลี้ยงแพะอีกด้วย

       อายุการให้เนื้อของแพะ สามารถบริโภคได้ตั้งแต่หย่านมคือ อายุ 3-4 เดือน แต่ในประเทศไทยมักจะนิยมบริโภคในอายุประมาณ 6 เดือน ส่วนคุณภาพของเนื้อแพะ จะขึ้นอยู่กับวิธีการเลี้ยง และสายพันธุ์ของแพะคือ ถ้าเลี้ยงแบบชาวบ้าน ต้อนให้กินหญ้าไปเรื่อย ๆ คุณภาพเนื้อก็จะไม่ค่อยดีนัก แต่ถ้าเลี้ยงในระบบฟาร์ม มีการเสริมอาหารข้น ให้หญ้าที่สมบูรณ์ ก็จะทำให้ได้เนื้อที่มีคุณภาพในอีกระดับหนึ่ง

       ส่วนราคาของเนื้อแพะจะไม่มีเกณฑ์กำหนดราคาที่แน่นอนเหมือนเนื้อหมู เนื้อวัว หรือเนื้อไก่ ในการซื้อขายแพะ ผู้ซื้อและผู้ขายจะตกลงราคากันเอง บางแหล่งก็จะขายได้แพง บางแหล่งก็จะขายได้ถูก เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะรายย่อยในเขตภาคกลางของประเทศไทย จะขายในช่วงที่แพะยังมีอายุไม่มากนัก ราคาตัวละประมาณ 700-800 บาท ถ้าปีหนึ่ง ๆ ได้ลูกแพะจำนวนมาก ก็จะมีรายได้สูงขึ้นตามลำดับด้วย แต่ถ้าเลี้ยงในระบบฟาร์มที่ได้มาตรฐาน หากมีการนำเข้าแพะจากต่างประเทศมาเลี้ยง ก็จะทำให้มีต้นทุนที่สูงขึ้น

       พูดง่าย ๆ ว่ากันแบบแพะ ๆ ก็คือ แพะเป็นสัตว์ที่เลี้ยงง่าย กินง่าย ถ้าเริ่มจากเลี้ยงฝูงเล็ก ๆ แล้ว ค่อย ๆ ขยายเป็นฟาร์มที่ใหญ่ขึ้น ก็สามารถจะทำได้อย่างไม่น่าจะมีปัญหา

จัดทำโฮมเพจโดย : สำนักบริการคอมพิวเตอร์, 30 พฤศจิกายน 2548
About these ads
 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s