ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย

SartKasetDinPui : ข้อมูล เศรษฐกิจ สังคม เกษตร ดิน น้ำ ปุ๋ย ที่เกี่ยวข้อง

บำบัดโรคด้วยเหล็กไนผึ้ง มิถุนายน 6, 2011

มติชนกรุ๊ป : หนังสือพิมพ์และนิตยสารในเครือมติชน.

วันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554 ปีที่ 16 ฉบับที่ 497

ภูมิปัญญาไทย

วันเพ็ญ เจริญจิต ชมรมการจัดการทรัพยากรเกษตร E-mail wanpen7@hotmail.com

บำบัดโรคด้วยเหล็กไนผึ้ง

หากเอ่ยชื่อแมลงตัวน้อยแต่พิษสงร้ายอย่าง ?ผึ้ง? หลายคนคงขยาดกับกิตติศัพท์เหล็กไนอันทรงอานุภาพของมัน แต่ในความร้ายกาจก็ยังมีประโยชน์ซ่อนอยู่อีกด้านหนึ่ง นั่นคือ การช่วยรักษาทางการแพทย์ เมื่อถูกผึ้งต่อยหลายคนคงรีบไปโรงพยาบาล แต่ปัจจุบันกลายเป็นว่า มีคนมายืนเรียงคิวรอถูกผึ้งต่อยเพื่อบำบัดโรค 

การบำบัดด้วยพิษผึ้ง หรือที่เรียกเป็นภาษาอังกฤษว่า ?อาพิเธอราพี? (Apitherapy) คือ การรักษาโดยใช้พิษต้านพิษ ซึ่งเป็นศาสตร์การรักษาโดยใช้ผึ้งที่มีมายาวนานในประเทศจีน โดยการนำพิษผึ้งมาใช้เพื่อบำบัดโรคต่างๆ การรักษาโรคโดยใช้ผึ้งบำบัดเป็นที่ยอมรับในระดับสากล วิธีการแนวใหม่ที่เรียกว่า ผึ้งบำบัดนี้ ในศาสตร์การรักษาของแพทย์แผนจีนที่มีอายุเก่าแก่ร่วม 3,000 ปี ปัจจุบันมีหลายประเทศได้รับอนุญาตอย่างถูกต้องให้ใช้รักษาคนไข้ได้ วิธีการนี้ใช้หลักการเดียวกับการฝังเข็ม แต่ต่างตรงที่พิษผึ้ง ที่ถือกันว่าเป็นยาธรรมชาติขนานเอก สำหรับคนไข้ที่ได้รับการรักษาด้วยวิธีอื่นๆ แล้วไม่ได้ผล การรักษาด้วยวิธีนี้นับได้ว่าเป็นทางเลือกใหม่สำหรับคนไข้อีกทาง

นิยามของอพิเธอราพี (Apitherapy) 

Apitherapy หมายถึง การบำบัด บรรเทา รักษาโรคและอาการโดยใช้ผลิตภัณฑ์ผึ้ง อันได้แก่ น้ำผึ้ง เกสรผึ้ง นมผึ้ง พรอพอลิส ไขผึ้ง และพิษผึ้ง การรักษาโดยใช้ผึ้งมีมายาวนาน และเป็นที่ยอมรับในระดับสากล วิธีการที่เรียกว่า ?ผึ้งบำบัด? หรือแม้กระทั่งเป็นการบำบัดหรือรักษาโรคโดยการใช้พิษผึ้ง โดยวิธีการใช้พิษต้านพิษ หรือเรียกว่า Homeopathy

ปรัชญาและทฤษฎีพื้นฐาน

ของการบำบัดโรคด้วยผึ้ง (Apitherapy) 

ผึ้งบำบัด (Apitherapy) มีแนวคิดหรือปรัชญาพื้นฐานในการใช้วิถีทางธรรมชาติในการบำบัดโรค ที่เรียกว่า อาหารเป็นยาก่อให้เกิดพลังต้านโรค เป็นการรักษาแบบองค์รวม ไม่ได้มองแค่จุดที่เจ็บป่วยเพียงจุดเดียว แต่มองว่าร่างกายทุกส่วนมีความสัมพันธ์และเกี่ยวโยงกันหมด ฉะนั้น การรักษาก็ต้องรักษาทั้งระบบ นำมาซึ่งความสมดุลในการบำบัดและทำให้ร่างกายทำหน้าที่อย่างมีประสิทธิภาพ

นอกจากนี้ ผึ้งบำบัด (Apitherapy) ยังมุ่งเน้นการกระตุ้นพลังงานในร่างกายและเลือดลมให้ไหลเวียนได้ดีขึ้น เมื่อการไหลเวียนของโลหิตดีขึ้น อาการเจ็บป่วยต่างๆ ก็ค่อยหายไป ซึ่งเป็นหลักการบำบัดรักษาโรคโดยวิถีทางธรรมชาติอย่างแท้จริง

คุณประเสริฐ นพคุณขจร ผู้เชี่ยวชาญทางด้านการบำบัดโดยใช้ผึ้ง และผู้เชี่ยวชาญเรื่องผึ้งผู้รักษาผู้ป่วยโรคต่างๆ ด้วยการฝังเหล็กไนผึ้ง เป็นหนึ่งในผู้เข้าร่วมการฝึกอบรมจากสมาคมผึ้งบำบัดนานาชาติ (IAHPS& IABPS, in Kunming) ปัจจุบัน ดำรงตำแหน่ง ผู้อำนวยการศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตร จังหวัดชุมพร (ผึ้ง) เลขที่ 22/1 หมู่ที่ 6 ตำบลขุนกระทิง อำเภอเมือง จังหวัดชุมพร 86000 โทรศัพท์ (077) 574-519-20 ได้เปิดให้บริการประชาชน เพื่อรักษาผู้ป่วยโรคต่างๆ ด้วยการฝังเหล็กไนผึ้งช่วยบำบัดโรค ทำให้ขณะนี้มีผู้ป่วยเดินทางมาที่ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตร จังหวัดชุมพร (ผึ้ง) เป็นจำนวนมากเพื่อทำการรักษา

โรคที่เหมาะในการรักษา

ด้วยการฝังเข็มด้วยเหล็กไน

1. อาการปวด ได้แก่ ปวดเอว ปวดขา ปวดคอ เอวเคล็ด คอเคล็ด ปวดกล้ามเนื้อ ไมเกรน ปวดประจำเดือน ปวดกระเพาะ ปวดแสบปวดร้อนตามแนวเส้นประสาทหลังจากที่งูสวัดหายแล้ว

2. อาการไขข้อ ได้แก่ ไขข้ออักเสบรูมาตอยด์ โรคเก๊าต์ โรคข้อเข่าเสื่อม นิ้วล็อค โรคเอ็นอักเสบ อาการปวดสะโพก

3. โรค และอาการอื่นๆ เช่น ริดสีดวง เล็บงอผิดปกติ ตะคิวที่น่อง กระดูกงอ แผลที่นูนออกมาผิดปกติ แขนและขาชา ไอเรื้อรัง ถุงน้ำดีอักเสบเรื้อรัง ลำไส้อักเสบเรื้อรัง โรคความดันโลหิตสูง โรคเส้นเลือดตีบ อาการอ่อนเพลียเรื้อรัง เป็นต้น และโรคที่เป็นปัญหามากในขณะนี้ก็คือ การเสื่อมสมรรถภาพทางเพศ ซึ่งมีผู้ที่ป่วยจำนวนมากต้องการรักษา

แนวทางการรักษา

ผอ.ประเสริฐ กล่าวถึงการบำบัดโรคของผู้ป่วยว่า ?เริ่มต้นก่อนทำการรักษา จะทำการวินิจฉัยโรคและซักถามประวัติ บันทึกลงในสมุดประวัติผู้ป่วยทุกครั้ง สำหรับผู้ป่วยที่ต้องการรักษาด้วยวิธีฝังเข็มเหล็กไนผึ้ง ต้องได้รับการทดสอบการแพ้พิษก่อน โดยการนำผึ้งมาต่อยบริเวณท้องแขน ปกติถ้าคนไม่แพ้จะเกิดอาการบวมแดงบนจุดที่โดนต่อย แต่ถ้ามีอาการแพ้ เช่น เกิดผดผื่นตามร่างกาย มีอาการแน่นหน้าอก คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง หัวใจเต้นเร็วกว่าปกติ อ่อนแรง ก็ไม่สามารถรักษาโรคด้วยวิธีผึ้งบำบัดได้ แต่ถ้าร่างกายไม่มีปฏิกิริยาต่อต้านก็สามารถฝังเข็มเหล็กไนผึ้งต่อไป โดยจะกำหนดว่าคนไข้แต่ละรายสมควรจะถูกผึ้งต่อยสักกี่ตัว และควรปล่อยให้พิษและเหล็กไนอยู่ในร่างกายนานเท่าไหร่ขึ้นอยู่กับการวินิจฉัย บางคนถูกต่อยแค่ครั้งเดียวอาการก็ดีขึ้น แต่บางคนต้องต่อย 4-5 ครั้ง ขึ้นไป อาการป่วยถึงจะทุเลา หรืออาจหายขาดไปเลย ปัจจุบัน มีคนไข้มารักษาวันละหลายราย ส่วนค่ารักษาทางศูนย์ไม่ได้เก็บค่าใช้จ่ายแต่อย่างใด?

อาการของผู้ที่โดนผึ้งต่อย (รายที่แพ้พิษผึ้ง)

1. อาการที่เกิดขึ้นภายใน 6 ชั่วโมง

1.1 อาการเฉพาะที่ จะมีอาการ ปวด บวม แดง ตรงบริเวณที่ต่อย

1.2 อาการที่เป็นบริเวณกว้าง พบการบวม แดง ลามไปบริเวณข้างเคียง

1.3 อาการแพ้ที่มีอาการทั่วตัว เกิดลมพิษขึ้นผื่นแดงทั่วตัว อาจเกิดอาการหอบหืด ความดันโลหิตต่ำ และช็อค

1.4 อาการเป็นพิษ เกิดจากการที่ผึ้งต่อยพร้อมกันหลายตัว

2. อาการที่เกิดขึ้นช้าๆ เกิดหลังถูกผึ้งต่อยไปแล้ว 6 ชั่วโมง

มีอาการไตวาย ไตพิการ และเกล็ดเลือดในกระแสโลหิตต่ำ อาการเหล่านี้ยังไม่พบในคนไทย

ส่วนใหญ่จะไม่มีอาการรุนแรง ถ้ามีอาการรุนแรงมาก เช่น มีลมพิษมาก หายใจไม่สะดวก ควรพาไปหาแพทย์ (แพทย์จะใช้ สารพวกแอนติฮีสตามีน ในรายที่มี อะนาไฟแลกซิส เช่น ช็อค แพทย์จะให้แอดรีนาลีน ทันที และอาจให้ยาแอนติฮีสตามิน และคอร์ติโคสเตอรอยด์ และบางรายที่รุนแรงมากอาจต้องผายปอดและนวดหัวใจ)

พิษผึ้ง มาจากไหน?

พิษของผึ้ง (Bee venom) เป็นสารประกอบโปรตีนที่ผึ้งงานปล่อยออกมาจากต่อมสร้างพิษ ผ่านออกมาทางท่อเหล็กไน เพื่อไว้ใช้ป้องกันรังเวลาที่ศัตรูบุกรุก

ผึ้งที่ทำหน้าที่ป้องกันรังคือ ผึ้งงาน จากการที่ผึ้งงานไม่มีเหล็กไนโดยเฉพาะ จึงวิวัฒนาการอวัยวะวางไข่ให้เป็นเหล็กไน เหล็กไนของผึ้งแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ส่วนนอกแข็ง ประกอบด้วยอวัยวะ 3 ชิ้น ประกบกันเป็นท่อปลายแหลม ตามขอบมีรอยหยักคล้ายเบ็ดตกปลา ส่วนด้านในประกอบด้วยเนื้อเยื่ออ่อนๆ มีต่อมผลิตสารพิษ และต่อมกลิ่นสัญญาณเตือนภัย เหล็กไนของผึ้งใช้ในการป้องกันรังเท่านั้น ต่างจาก ต่อ แตน ซึ่งใช้เหล็กไนในการล่าเหยื่อ โดยการต่อยให้เหยื่อตายหรืออัมพาตแล้วนำกลับสู่รัง เหล็กไนไม่ขาดติดกับเหยื่อ ส่วนผึ้งเมื่อต่อยศัตรูแล้วจะทิ้งเหล็กไนปักในเนื้อของศัตรู โคนของเหล็กไนถูกเปิดออกให้ต่อมพิษทำงาน และส่งกลิ่นออกมา ทำให้ผึ้งงานตัวอื่นๆ ตื่นตัวและพร้อมที่จะไปต่อยหรือปกป้องรังทันที กลิ่นของสารเตือนภัยนี้คล้ายกับกลิ่นน้ำนมแมว หรือน้ำมันกล้วยหอม เป็นสารเคมี เรียกว่า Iso pentyl acetate

ธรรมชาติสร้างให้ผึ้งมีเหล็กไนป้องกันตัวและรังของมันเท่านั้น ไม่เคยไปรุกรานใคร น้ำพิษที่ผึ้งงานผลิตขึ้นถูกเก็บไว้ในถุงน้ำพิษที่อยู่ส่วนปลายของช่องท้อง โดยมีท่อต่อเชื่อมกับอวัยวะที่เรียกว่า เหล็กไน ผึ้งงานมีกล้ามเนื้อที่ควบคุมการทำงานของถุงน้ำพิษและเหล็กไน ผึ้งงานต้องกินเกสรและน้ำผึ้ง เพื่อนำไปผลิตน้ำพิษ ผึ้งงานเมื่อเกิดขึ้นมาในระยะแรกนั้นยังสร้างพิษไม่ได้ หลังจากอายุ 10-14 วัน ปริมาณพิษผึ้งมีเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และทำหน้าที่ในการป้องกันรังจากศัตรู (ในช่วงที่มีเกสรและน้ำหวานอุดมสมบรูณ์ จะทำให้น้ำพิษเพิ่มขึ้นและมีความเข้มข้นมากขึ้น) ถุงน้ำพิษของผึ้งพันธุ์ ถุงหนึ่งบรรจุน้ำพิษได้ประมาณ 0.3 มิลลิกรัม

องค์ประกอบทางเคมีของพิษผึ้งมีคุณค่าทางการแพทย์ เช่น ฮีสตามีน (Histamine) เซอโรโตนิน (Serotonin) โดพามิน (Dopamine) ฯลฯ และนอกจากนี้ยังมีกรดอะมิโน และเอ็นไซม์เป็นองค์ประกอบเล็กน้อย

พิษผึ้งมีลักษณะเป็นของเหลวใส มีรสขม มีกลิ่นของสารอโรมาติก คล้ายกลิ่นนมแมว มีฤทธิ์เป็นกรด และมีความถ่วงจำเพาะ 1.313 เป็นสารอินทรีย์เคมี ที่ออกฤทธิ์เร็วและรุนแรง ทำให้แมลงบางชนิดตาย พิษจะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว เมื่อผึ้งงานอายุ 10-14 วัน และมีปริมาณคงที่ เมื่อผึ้งงานอายุ 15 วัน ขึ้นไป โดยจะมีปริมาณ 0.05-0.30 มิลลิกรัม

ทำไม ผึ้งจึงต่อย? 

- เพื่อป้องกันตัวเอง

- ป้องกันรัง

- เมื่อได้รับกลิ่น ฟีโรโมนเตือนภัย

- สภาพแวดล้อม ภูมิอากาศ ปัจจัยอื่นๆ ภายในรัง

ลักษณะของพิษผึ้ง

- พิษผึ้งมีลักษณะเป็นของเหลวใส มีรสขม มีกลิ่นของสารอโรมาติก คล้ายกลิ่นนมแมว มีฤทธิ์เป็นกรด และมีความถ่วงจำเพาะ 1.313

- เป็นสารอินทรีย์เคมี ที่ออกฤทธิ์เร็วและรุนแรง ทำให้แมลงบางชนิดตาย

- พิษจะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว เมื่อผึ้งงานอายุ 10-14 วัน และมีปริมาณคงที่ เมื่อผึ้งงานอายุ 15 วัน ขึ้นไป โดยจะมีปริมาณ 0.05- 0.30 มิลลิกรัม (0.36 mg)

ตัวอย่างสารในพิษผึ้ง

Melitin เป็นสารโปรตีน และเปปไทด์ ทำให้เจ็บปวดและอักเสบบวม

Apamin เป็นสารโพลีเปปไทด์ ทำให้เกิดอาการกระสับกระส่าย หรือชัก

Histamine เป็นสารที่ทำให้เกิดอาการบวม แดง และปวดของเนื้อเยื่อ

Dopamine เป็นสารเอมีนที่มีฤทธิ์ทางสรีรวิทยา ทำให้ปวด บวมแดง

Mast cell degranulating peptide ทำลายเซลล์

Phospholipase A2 ทำให้เกิดอาการแพ้ และช็อค

Hyaluronidase ทำให้สารอื่นมีพิษเข้าทำลายเนื้อเยื่อ

การใช้พิษผึ้งเพื่อบำบัดโรค หากใช้ในปริมาณมากเกินไปจะทำให้เกิดอาการวิงเวียน คลื่นไส้ อาเจียน อ่อนเพลีย ไม่มีแรง อุณหภูมิในร่างกายสูงขึ้น และง่วงนอน ดังนั้น หากต้องการใช้พิษผึ้งเพื่อการรักษา หรือบำบัดโรค ควรอยู่ในความดูแลของแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น

ทำให้เกิดอาการปวด บวม และแดง บริเวณผิวหนังที่ถูกต่อย เนื่องจากมีสารบางชนิดทำให้เม็ดเลือดแดงแตก หรือทำอันตรายต่อเนื้อเยื่อต่างๆ (Schmidt,Shipolini) บางครั้งเกิดการแพ้และคัน การบวมจะปวดคนละที่กันก็มี เช่น ต่อยที่น่อง มาบวมที่ขา อาการเหล่านี้ ถ้าเป็นผู้ลี้ยงผึ้งแล้วจะไม่บวม

ผึ้ง เป็นแมลงที่มีความใกล้ชิดกับคนไทยมาแต่บรรพบุรุษ การนำผึ้งมาเพื่อบำบัดหรือรักษาโรค ถือเป็นการเปิดช่องทางให้คนไทยใช้ประโยชน์จากผึ้งได้อีกทางหนึ่ง สามารถเรียนรู้ได้เองและเผยแพร่ได้ง่าย อีกทั้งยังใช้ต้นทุนต่ำในการบำบัดหรือบรรเทาอาการโรคภัย การบำบัดรักษาอาการด้วยพิษผึ้ง และนำผลิตภัณฑ์ผึ้งมารับประทาน เป็นที่เผยแพร่รู้จักในระดับสากล และยอมรับว่ามีความปลอดภัยสูง ทั้งยังก่อประโยชน์อีกมากมาย นับว่าเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของการบำบัดหรือรักษาอาการเฉพาะได้เป็นอย่างดีอีกทาง

About these ads
 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s