ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย

SartKasetDinPui : ข้อมูล เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม เกษตร ดิน น้ำ ปุ๋ย

แหนแดง ธันวาคม 20, 2010

ฉบับที่ 7 ประจำเดือน สิงหาคม  พ.ศ. 2553

ผ่านทางจากโต๊ะบอกอ.

ผลิใบ จากโต๊ะบอกอ
บรรณาธิการ

แหนแดง

แหนแดงเป็นปุ๋ยชีวภาพชนิดหนึ่ง     ถูกนำมาใช้ในรูปของปุ๋ยพืชสดในการผลิตพืช      เนื่องจากแหนแดงมีไนโตรเจนเป็นองคืประกอบสูงถึง
ประมาณร้อยละ 3 – 5 สามารถช่วยทดแทน หือลดการใช้ปุ๋ยเคมีไนโตรเจนได้แหนแดง    เป็นเฟิร์นชนิดหนึ่งที่มีขนาดเล็ก พออยู่ทั่วไปบริเวณน้ำนิ่ง
ลำต้นเป็นแบบไรโยม (rhjzome)   สั้น ๆ แตกกิ่งออกสองข้างแบบสลับ ใบมีขนาดเล็กเป็นใบประกอบ มีใบย่อย 7 – 10 ใบ     เรียงสลับซ้อนกันอยู่
ไม่มีก้านใบใบย่อยแต่ละใบประกอบด้วย 2 ส่วน  คือส่วนบน (dorsal lobe) และส่วนล่าง (ventral lobe)   โดยใบย่อยส่วนบนจะมีโพรงใบซึ่งเป็นที่
อาศัยของไชยาโนแบคทีเรียชนิดหนึ่งชื่อ Anabaena azallae   อาศัยอยู่แบบให้ประโยชน์ร่วมกันกับแหนแดงโดยแบคทีเรียชนิดนี้มีประสิทธิภาพใน
การตรึงไนโตรเจนจากอากาศให้แหนแดงใช้ในรูปของแอมโมเนียมได้สูง และมากพอสำหรับการเจริญเติบโตของแหนแดงเอง

แหนแดงสามารถขยายตัวได้รวดเร็ว เมื่ออยู่ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม จะให้ผลผลิตแหนแดงสดถึง 3 ตันต่อไร่ ภายในระยะเวลาประมาณ
30 วัน   และสามารถตรึงไนโตรเจนได้ถึง 5 – 10 กิโลกรัมต่อไร่    จากนั้น ไนโตรเจนจะค่อย ๆ   ถูกปลดปล่อยออกมาหลังจากแหนแดงย่อยสลาย
เนื่องจากแหนแดงมีอัตราส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจน (C:N) ต่ำ ทำให้สามารถย่อยสลาย  และปลดปล่อยธาตุอาหารออกมาให้พืชใช้ได้อย่างรวดเร็ว
ทำให้แหนแดงถูกนำมาใช้เป็นปุ๋ยพืชสด      เพื่อทดแทนปุ๋ยไนโตรเจนในนาข้าวอย่างแพร่หลายในประเทศจีน  และเวียดนามแหนแดงสามารถใช้ทำ
เป็นปุ๋ยอินทรีย์เพื่อเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดนิในแปลงผักเกษตรอินทรีย์ได้โดยตรง   หรือจะใช้คลุกรวมกับฟางข้าวหรือวัสดุอินทรีย์อื่น ๆ เพื่อทำ
ปุ๋ยหมักก็จะช่วยทำหปุ๋ยหมักนั้นย่อยสบายตัวเร็วขึ้น

การผลิตเชื้อพันธ็แหนแดง   สำหรับแหนแดงนั้นสามารถขยายพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศได้อย่างรวดเร็ว โดยการแตกกิ่งแขนงแบบสลับกัน เมื่อ
กิ่งแขนงแกจัดจะมีสีเขียวเข้ม แล้วค่อย ๆ    เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล กิ่งแขนงย่อยจะหลุดออกมาเป็นต้นไม้เล็ก ๆ   การขยายพันธุ์ของแหนแดงโดยวิธีนี้
ทำให้สามารถเพิ่มปริมาณของแหนแดงเป็นสองเท่า ภายใน 7 – 10 วัน       ขึ้นอยุ่กับสภาพแวดล้อมการผลิตเชื้อพันธุ์แหนแดงเริ่มต้นโดยการขังน้ำ
ให้ลึก ในระดับอย่างน้อย 5 เซนติเมตร ใส่เชื้อพันธุ์แหนแดงประมมณ 200 กรัมต่อตารางเมตร     เมื่อแหนแดงขยายเต็มที่จะได้น้ำหนักสดประมาณ
2 กิโลกรัมต่อตารางเมตร จากนั้นขยายแหนแดงลงในพื้นที่ ๆ  มีขนาดใหญ่ขึ้น เพื่อให้ได้ปริมาณที่ต้องการ   แหนแดงเหมาะสำหรับใช้เป็นปุ๋ยพืชสด
ในนาข้าว โดยการเลี้ยงแหนแดงก่อนการปักดำประมาณ 1 เดือน   เมื่อแหนแดงขยายเต็มนาข้าวแล้วจึงทำการไถกลบก่อนดำนา  หลังจากนั้นอาจจะ
หว่านแหนแดงอีกครั้งระหว่างที่ต้นข้าวเจริญเติบโต     โดยเลี้ยแหนแดงก่อนห่านข้าวประมาณ 30 วัน     โดยการหว่านแหนแดงประมาณ 100 – 300
กิโลกรัมต่อไร่ ควรรักษาระดับน้ำให้ลึกอย่างน้อย 5 เซนติเมตร และเมื่อแหนแดงเจริญเติบโตเต็มที่ให้ปล่อยน้ำออกแล้วไถกลบแหนแดง   หลังจาก
นั้นจึงทำการหว่านข้าวหรือดำนา

แหนแดงใช้ทดแทน   หรือลดการใช้ปุ๋ยเคมีไนโตรเจน ช่วยเพิ่มอินทรีย์วัตถุ   และเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ยเคมี นอกจากนั้น ยังใช้เป็นปุ๋ย
อินทรีย์สำหรับพืชผัก และผลไม้ ใช้เป็นอาหารสัตว์จำพวกเป็ด – ไก่ ปลา หรือสุกร ประการสำคัญมีต้นทุนการผลิตต่ำ

พบกันใหม่ฉบับหน้า
บรรณาธิการ
E-mail : pannee.v@doa.in.th

กรมวิชาการเกษตร ถนนพหลโยธิน เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 10900
โทรศัพท์ : 0-2561-2825, 0-2940-6864
โทรสาร : 0-2579-4406

About these ads
 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s